Dit is WCAG

De WCAG (Web Content Accessibility Guidelinesis een verzameling richtlijnen om de toegankelijkheid van websites, apps en digitale tekstbestanden (word, pdf) te verhogen.

Een Europese richtlijn gebruikt de WCAG als norm voor websites van overheden en suboverheden.

Hieronder lees je meer over de structuur van de WCAG en de stand van zaken wat de wetgeving betreft. We zetten je ook op weg naar websites waar je meer kan leren over de WCAG en tools om de toegankelijkheid van je website te testen.

Niet makkelijk, wel nuttig

Vier principes vormen het fundament van de WCAG:

  • Waarneembaar – informatie en componenten van de gebruikersinterface moeten toonbaar zijn aan gebruikers op voor hen waarneembare wijze.
  • Bedienbaar – componenten van de gebruikersinterface en navigatie moeten bedienbaar zijn.
  • Begrijpelijk – Informatie en de bediening van de gebruikersinterface moeten begrijpelijk zijn.
  • Robuust – Content moet voldoende robuust zijn om betrouwbaar geïnterpreteerd te kunnen worden door een breed scala van user agents, met inbegrip van hulptechnologieën.

Bij elk basisprincipe horen richtlijnen. En elke richtlijn heeft zijn eigen succescriteria. Dat zijn de criteria waarop getoetst wordt.

Voor elk criterium zijn er technieken om eraan  te voldoen. 

Schematisch ziet dat er zo uit:

De WCAG 2.1 norm

4 principes

Waarneembaar | Bedienbaar | Begrijpbaar | Robuust

12 richtlijnen

De 12 richtlijnen vormen de hoofddoelen (niet toetsbaar)

36 succescriteria

Toetsbare succescriteria. 3 niveaus. A (laagst), AA, en AAA (hoogst)

Technieken

Afdoende en aanbevolen technieken

Moeilijk te begrijpen

De opstellers van de WCAG hebben hun eigen criterium "begrijpelijk" zelf vergeten toe te passen.

Oorspronkelijk zijn de WCAG-richtlijnen in het Engels geformuleerd.

Er zijn ook vertalingen beschikbaar, onder andere in het Nederlands: Richtlijnen voor Toegankelijkheid van Webcontent (WCAG) 2.0

Maar, zoals je wellicht al merkt in het schema hierboven: zelfs in je moedertaal is de WCAG werkelijk moeilijk te begrijpen. De opstellers van de WCAG hebben hun eigen criterium "begrijpelijk" zelf vergeten toe te passen.

Dat neemt niet weg dat WCAG een zorgvuldig uitgewerkt document is. Het is een bijzonder nuttig en nodig initiatief, met een brede impact en een knap, inclusief doel.

Europese richtlijn digitale toegankelijkheid

Als je website of mobiele applicatie conform is aan de WCAG 2.1 AA, voldoet ze aan de Europese richtlijn voor toegankelijkheid. 

Op 22 december 2016 trad de EU-richtlijn voor de toegankelijkheid van websites en mobiele applicaties van overheidsinstanties in werking.

De richtlijn verwijst niet expliciet naar de WCAG.

Wel lezen we in artikel 4:

Toegankelijkheidseisen voor websites en mobiele applicaties

De lidstaten zorgen ervoor dat overheidsinstanties de noodzakelijke maatregelen nemen om hun websites en mobiele applicaties toegankelijker te maken door ze waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust te maken.

Kijk, daar hebben we dus de vier principes van de WCAG.

De richtlijn bevat ook een verwijzing naar de Europese standaard EN 301 549, een internationale standaard voor ICT-producten. En die verwijst voor webpages en mobiele applicaties wél uitdrukkelijk naar de WCAG-richtlijnen.

Meerbepaald gaat het over de richtlijnen van de WCAG, versie 2.0, niveau AA.

Door het toenemend gebruik van mobiele apparaten waren er enkele extra succescriteria nodig.  Dat resulteerde in een nieuwe versie: WCAG 2.1., van kracht sinds juni 2018.

Dus als je website of mobiele applicatie conform is aan de WCAG 2.1 AA, voldoet ze aan de Europese richtlijn voor toegankelijkheid. 

Lidstaten

Natuurlijk moet zo een Europese richtlijn door de lidstaten omgezet worden in wetgeving. Dat moet van Europa gebeuren met de volgende timing.

Mijlpalen WCAG 2.0

23 september 2018

WCAG 2.0 wordt wet in België.
Alle nieuwe websites van overheden vallen hieronder.

23 december 2018

Nieuwe versie: WCAG 2.1 wordt verplicht

23 september 2019

Alle websites sinds 23 september 2018 van overheden moeten hieraan voldoen.

23 september 2020

Alle bestaande websites van overheden moeten hieraan voldoen.

En jawel, we vinden dit terug in recente wetgeving op verschillende staatsniveaus:

Toepassingsgebied

Elke organisatie die afhankelijk is van de overheid, moet volgens deze wetgeving streven naar digitale toegankelijkheid volgens de WCAG-richtlijnen.

Het is interessant om in al die wetten, ordonnanties en decreten te kijken naar het toepassingsgebied van de wet:

In de federale wet lezen we:

elke instantie of elke dienst, al dan niet met rechtspersoonlijkheid, die van de federale overheid afhangt;

In het Vlaamse bestuursdecreet zijn ook instellingen met een publieke taak opgenomen:

6° instellingen met een publieke taak: instellingen die niet behoren tot de Vlaamse overheid of tot een lokale overheid maar die voldoen aan al de volgende kenmerken:

a) ze zijn opgericht met het specifieke doel te voorzien in behoeften van algemeen belang die niet van industriële of commerciële aard zijn;

b) ze bezitten rechtspersoonlijkheid;

c) 1) ofwel worden ze voor meer dan de helft gefinancierd door de Vlaamse overheid, een lokale overheid of een andere instelling met een publieke taak;

2) ofwel hebben de Vlaamse overheid, een lokale overheid of een andere instelling met een publieke taak meer dan de helft van de stemmen in de raad van bestuur;

3) ofwel staat hun beheer onder toezicht van de Vlaamse overheid, een lokale overheid of een andere instelling met een publieke taak;

Het gaat dus verder dan louter de ministeries, agentschappen en gemeenten. Elke organisatie die afhankelijk is van de overheid, moet volgens deze wetgeving streven naar digitale toegankelijkheid volgens de WCAG-richtlijnen.

Impact

Klemtoon K pleit niet voor een strenge toegankelijkheidspolitie. We hopen wél dat de wetgeving een hefboom wordt voor bedrijven en organisaties om toegankelijk te communiceren.

De vraag blijft natuurlijk: wat wordt de impact van de wetgeving i.v.m. digitale toegankelijkheid? Zal dit websites en apps effectief toegankelijker en begrijpelijker maken? De toekomst zal het uitwijzen. 

Veel zal natuurlijk afhangen van het controlemechanisme: wie zal de toegankelijkheid van de websites en apps van de betrokken organisaties monitoren? En wat gebeurt er bij een negatief rapport? 

In de Europese richtlijn staat wel dat de lidstaten moeten zorgen voor dat een adequate en doeltreffende handhavingsprocedure. Maar hoe dat nu precies zal gebeuren bij ons, daar hebben wij geen verdere info over.

Let wel, Klemtoon K pleit niet voor een strenge toegankelijkheidspolitie die organisaties tererechtwijst en financiële sancties oplegt. We hopen wél dat de wetgeving een hefboom wordt voor bedrijven en organisaties om toegankelijk te communiceren, technisch én inhoudelijk.

Teksttoegankelijkheid

Beperkte leesvaardigheid is een onderschat én toenemend probleem.

Klemtoon K wil wel, samen met ander organisaties die in dit domein actief zijn, zoals Anysurfer, ambassadeur zijn van toegankelijkheid. 

Meer specifiek vinden we dat teksttoegankelijkheid te weinig aandacht krijgt. Begrijpelijke taal komt even ter sprake de WCAG, maar het belang ervan raakt dikwijls ondergesneeuwd in projecten, vinden wij. Beperkte leesvaardigheid is echter een onderschat én toenemend probleem.

Daarom focussen wij binnen het domein van toegankelijke digitale communicatie op de inhoud en de tekst: een duidelijke, betekenisvolle menustructuur, goede  opbouw van navigatiepagina's en inhoudspagina's. En begrijpelijke taal op tekstniveau, met onder andere actieve zinnen en makkelijke woorden.

In onze training WCAG voor webschrijvers besteden we daarom ook echt tijd aan begrijpelijk schrijven en maken we hier oefeningen op.